Kwasowość gleb

Zakwaszenie gleb jest miarą zawartości wapnia w glebie i może być regulowane poprzez nawożeniem wapnem nawozowym. W zależności od odczynu gleby wyróżnia się:

Tabela.1. Klasy zakwaszenia gleb

Odczyn gleb Symbol Zakres pH
Gleby bardzo kwaśne pH do 4,5
Gleby kwaśne pH 4,5 – 5,5
Gleby lekko kwaśne pH 5,6 – 6,5
Gleby obojętne pH 6,6 – 7,2
Gleby zasadowe pH powyżej 7,2

Zmiana kwasowości

Ze zmianą kwasowości wiąże się mniejsza lub większa przyswajalność składników pokarmowych zawartych w glebie, a więc i łatwość pobierania ich przez rośliny. Od kwasowości zależy również rozwój drobnoustrojów pełniących wielorakie i ważne funkcje w glebie, ożywiając ją biologicznie. Oprócz tego kwasowość gleb wpływa bezpośrednio na rozwój roślin wyższych. Rośliny rozwijają się w określonych granicach pH. Te granice dla większości roślin znajdują się pomiędzy pH 5,6 – 7,8, przy czym optymalne pH dla rozmaitych roślin jest różne (tabela 2). Optymalne pH gleby gwarantuje pełny efekt nawożenia azotowo – potasowo – fosforowego.

Tabela.2. Wrażliwość niektórych roślin na kwaśny odczyn

Wrażliwość roślin na kwaśny odczyn Rośliny uprawne Optymalne pH gleby
bardzo wrażliwe burak cukrowy, kukurydza, lucerna, koniczyna, groch 6,6 – 7,0
wrażliwe pszenica, jęczmień, rzepak, bobik, pszenżyto 6,1 – 6,5
średnio wrażliwe owies, ziemniaki, mieszanki zbożowe 5,6 – 6,0
mało wrażliwe* żyto, len, seradela, łubin żółty 5,1 – 5,5

* – rośliny te również reagują zwyżką plonów po złagodzeniu daleko zaawansowanego zakwaszenia

Za optymalne uznawane jest takie pH gleby, przy którym uzyskuje się maksymalne plony i rośliny nie reagują już zwyżkami plonów na zastosowane nawozy wapniowe. Tak więc optymalne pH odgranicza przedział kwasowości, w którym wapnowanie jest potrzebne od przedziału, w którym zabieg ten jest zbędny. Dawki nawozów wapniowych wyznacza się według pH i składu granulometrycznego, tzn. kategorii agronomicznej gleby. Wyróżnia się cztery kategorie agronomiczne gleb: gleby bardzo lekkie, gleby lekkie, gleby średnie, gleby ciężkie.

Do określenia potrzeb wapnowania a co za tym idzie do wyliczenia dawki wapna niezbędnej do zastosowania, samo określenie zakwaszenia nie wystarcza. Dopiero poszerzenie tej wiedzy o analizę składu granulometrycznego oraz zakwalifikowania gleby do odpowiedniego kompleksu przydatności rolniczej pozwala na wykorzystanie tych danych do zaliczenia określonych gruntów do jednej z pięciu klas potrzeb wapnowania i określenia dawki wapna niezbędnej dla zahamowania degradacji gleb, a przy systematycznym wapnowaniu poprawy odczynu.

Klasy potrzeb wapnowania to: wapnowanie konieczne, potrzebne, wskazane, ograniczone oraz zbędne.

W oparciu o kategorię agronomiczną ustalono pięć przedziałów określających potrzeby wapnowania (tabela 3) oraz dawki wapna potrzebne do niwelacji tego zakwaszenia (tabela 4).

Tabela.3. Przedziały określające potrzeby wapnowania

 

Kategoria agronomiczna gleby Zakres pH dla potrzeb wapnowania
konieczne potrzebne wskazane ograniczone zbędne
Bardzo lekkie do 4,0 4,1 – 4,5 4,6 – 5,0 5,1 – 5,5 od 5,6
Lekkie do 4,5 4,6 – 5,0 5,1 – 5,5 5,6 – 6,0 od 6,1
Średnie do 5,0 5,1 – 5,5 5,6 – 6,0 6,1 – 6,5 od 6,6
Ciężkie do 5,5 5,6 – 6,0 6,1 – 6,5 6,6 – 7,0 od 7,1
Użytki zielone do 5,0 5,1 – 5,5 5,6 – 6,0

Tabela.4. Zalecane dawki wapna w t CaO/ha

Kategoria agronomicyna gleby Klasa potrzeb wapnowania
konieczne potrzebne wskazane ograniczyć
Bardzo lekkie 3,0 2,0 1,0
Lekkie* 3,5 2,5 1,5
Średnie** 4,5 3,0 1,7 1,0
Ciężkie 6,0 3,0 2,0 1,0

* – przy przewadze gatunków o dużej wrażliwości na kwaśny odczyn stosować dawki jak na glebach średnich

** – przy przewadze gatunków o małej wrażliwości na kwaśny odczyn stosować dawki wapna jak na glebach lekkich

88-100 Inowrocław ul. Batkowska 5
tel./fax 52 353 72 37 tel. kom. 508 100 219
Email: biuro@wapno-kruszywo.pl